İklim krizi, kum ve toz fırtınalarını küresel bir tehdit haline getiriyor. Bu fırtınalar, 3.8 milyar insanı etkileyerek kalp rahatsızlıklarından solunum yolu enfeksiyonlarına kadar ciddi sağlık sorunlarına yol açıyor.
İklim kriziyle birlikte küresel çapta etkisini artıran kum ve toz fırtınaları, insan sağlığını ciddi şekilde tehdit ediyor. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre, Doğu Akdeniz ve çevresindeki bölgelerde bu fırtınaların sıklığı, süresi ve yoğunluğu artış gösteriyor.
İklim değişikliğinin neden olduğu çölleşme, kum ve toz fırtınalarının yayılımını genişletiyor. Bu fırtınalar, havadaki partikül madde konsantrasyonunu yükselterek hava kirliliğine doğrudan katkıda bulunuyor. Küresel ölçekte yaklaşık 330 milyon insan, her gün rüzgarla taşınan ve binlerce kilometre uzağa ulaşabilen partiküllere maruz kalıyor.
Boğaziçi Üniversitesi İklim Değişikliği ve Politikaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nden Prof. Dr. Murat Türkeş, kum ve toz fırtınalarının iklim değişikliğiyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirtti. Kurak ve yarı kurak bölgeler ile çöller, bu fırtınaların ana kaynakları olarak öne çıkıyor. Afrika, Gobi Çölü ve Orta Doğu’daki çöller bu açıdan kritik öneme sahip.
İklim değişikliği, bu bölgelerdeki kuraklıkları şiddetlendirerek fırtınaların sıklığını ve yoğunluğunu artırıyor. Türkeş, bu durumun Akdeniz, Güney Avrupa ve Orta Doğu’yu, dolayısıyla Türkiye’yi daha fazla etkileyebileceği uyarısında bulundu. Gözlemler, bu bölgelerde kum ve toz fırtınalarının sıklığında ve şiddetinde artış olduğunu doğruluyor.
Fırtınalar, atmosferi, havayı, ekosistemleri, insan sağlığını, tarımı ve ulaşımı olumsuz etkiliyor. Ayrıca, bulut oluşumu ve yağış rejimlerini de değiştirerek su kaynakları üzerinde baskı oluşturabiliyor. Türkeş, küresel toz salımlarının yaklaşık %25’inin insan kaynaklı olduğunu ekledi.
Kum ve toz fırtınalarının yaklaşık 3,8 milyar insanı doğrudan ve dolaylı olarak etkilediği belirtiliyor. İklim değişikliğiyle birlikte, subtropikal yüksek basınçlar ve Hadley döngüsünün kuzeye kayması, bu fırtınaların Akdeniz ve çevresindeki bölgeler üzerindeki etkisini artırıyor.
İzmir Katip Çelebi Üniversitesi’nden Prof. Dr. Muzaffer Onur Turan, kum ve toz fırtınalarının ciddi bir halk sağlığı sorunu haline geldiğini vurguladı. Fırtınalarla taşınan partikül maddeler (PM10 ve PM2.5), solunum yolu enfeksiyonlarından kalp krizine, inmeden menenjite kadar pek çok sağlık sorununa yol açabiliyor.
Özellikle astım ve KOAH hastaları için bu fırtınalar ani atakları tetikliyor. Uzun süreli maruziyet, kronik solunum ve kalp hastalıklarına neden olabiliyor. Bebekler, çocuklar, yaşlılar ve kronik hastalığı olanlar en büyük risk grubunu oluşturuyor.
Fırtına uyarıları sırasında dışarı çıkılmaması, pencerelerin kapalı tutulması ve N95 veya FFP2 tipi maske kullanılması öneriliyor. Bol su tüketimi ise solunum yollarının nemli kalmasına yardımcı oluyor.
Prof. Dr. Türkeş, fırtınaların önlenmesi için iklim değişikliğiyle mücadelenin güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Çölleşmeyle mücadelede ağaçlandırma ve bitkilendirme çalışmaları ile yağmur suyu hasadı gibi uygulamaların önemine dikkat çekti. Bu önlemler, toprak nemini artırarak toz taşınımını azaltmaya yardımcı olabilir.
Yorum Yap