Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencileri, denizlerdeki hayalet ağ sorununu çözmek için suda çözünebilen ağlar geliştirdi. Proje TEKNOFEST’te birincilik kazandı.
Denizlerde ve okyanuslarda çevre felaketine yol açan ‘hayalet ağ’ sorununun çözümü için Türkiye’den bir adım geldi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden bir grup öğrenci, suda çözünebilen ağlar geliştirerek TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti. Bu yenilikçi proje, terk edilmiş balık ağlarının neden olduğu deniz kirliliğini ve canlı ölümlerini sona erdirmeyi hedefliyor.
Balıkçılıkta yaygın olarak kullanılan plastik ağlar, kullanım ömrü dolduğunda, kaybolduğunda veya kazalar sonucu denizlerde kalabiliyor. Bu terk edilmiş ağlar, ‘hayalet ağ’ olarak adlandırılıyor ve deniz ekosistemi için ciddi tehdit oluşturuyor. Kendi kendine avlanmaya devam eden bu ağlar, üreme dönemindeki balıklar başta olmak üzere yunus, kaplumbağa, vatoz ve köpekbalığı gibi deniz canlılarının yanı sıra deniz kuşlarının da ölümüne neden oluyor.
Deniz tabanındaki yaşamı tahrip eden ve mercan resiflerine zarar veren hayalet ağlar, yüzlerce yıl boyunca denizi kirletmeye devam ediyor. Suda çözündüklerinde ise mikroplastiklere dönüşerek besin zinciri yoluyla insanlara geri dönüyor. Bu mikroplastiklerin kanser gibi ciddi hastalıklara yol açma riski bulunuyor. Hayalet ağların denizden temizlenmesi de yüksek maliyet ve zaman gerektiriyor; Türkiye son 11 yılda 2,9 milyon metrekare alandaki hayalet ağları temizledi.
Bu küresel soruna çözüm arayışları sürerken, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle öne çıktı. Elektrik-Elektronik, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinden öğrencilerden oluşan ekip, projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt ile yürütüyor. TÜBİTAK da çalışmaya destek veriyor.
Üniversite bünyesinde devam eden çalışmalarda, ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı optimize ediliyor. Laboratuvar verilerini denizde doğrulama amacıyla balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu sayede ürünün çevresel etkileri ve kullanım performansı detaylıca analiz edilecek.
Projenin temelinde, petrol bazlı olmayan ve suda çözünebilen ‘biyopolimer’ tabanlı yapılar yer alıyor. Amaç, denizde kaybolduğunda veya bırakıldığında doğaya ve deniz canlılarına zarar vermeden çözünen, aynı zamanda sağlam bir malzeme geliştirmek. Dayanıklılık, ekonomiklik ve sürdürülebilirlik üzerine odaklanılan çalışmada patent süreçleri de devam ediyor.
Patent haklarının alınmasıyla birlikte, seri üretim için firmaların devreye girmesi bekleniyor. ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, bu çalışmanın tamamlanmasıyla 2030’lardan itibaren ‘hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan’ vizyonunu gerçekleştirmeyi hedefliyor. Bu yenilik, Türkiye sularının yanı sıra dünya denizleri için de önemli bir çevresel iyileşme vaat ediyor.
Yorum Yap