Türkiye-İtalya İlişkilerinde Tarih, Ticaret ve Bilim Diplomasisi İstanbul’da Buluştu

Prof. Dr. İsmail Koyuncu, TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker adına İstanbul’da Palazzo di Venezia’da düzenlenen “Türkiye-İtalya Ekonomik ve Ticari İlişkileri: Tarihsel Perspektif” başlıklı etkinliğe katıldı. Programın açılışında İtalya’nın Türkiye Büyükelçisi Giuseppe Manzo ile Koyuncu protokol konuşmalarını yaptı.

Koyuncu konuşmasında, iki ülke arasındaki ilişkilerin bugünkü diplomatik temaslar ve ticari anlaşmalarla sınırlı olmadığını, Akdeniz’in ortak tarihine, yüzyıllar içinde gelişen ticaret ağlarına ve kültürel etkileşimlere dayanan çok katmanlı bir geçmişe uzandığını ifade etti. Osmanlı dönemindeki kapitülasyonlardan 19. yüzyılın ticari ve finansal bağlarına, 20. yüzyılın siyasi ve ekonomik dönüşümlerinden günümüz iş birliklerine uzanan tarihsel gelişimi vurguladı.

Ankara Anlaşması ve Güncel İş Birlikleri

Koyuncu, 1963’te Türkiye ile Avrupa Ekonomik Topluluğu arasında imzalanan Ankara Anlaşması’nı bu ilişkilerin gelişiminde önemli dönüm noktalarından biri olarak niteledi. Bugün iki ülkenin sanayi, enerji, ulaştırma, savunma sanayii, teknoloji, turizm, bilimsel araştırma ve inovasyon başta olmak üzere birçok alanda iş birliği yaptığını belirtti.

Konuşmasında ayrıca TÜBA tarafından yayımlanan İtalyan Elçilerinin Raporları (1512-1789) adlı eserden söz etti. Venedik ve Vatikan arşivlerinde korunan tarihi belgelere ve diplomatik raporlara dayanılarak hazırlanan çalışmanın Osmanlı-İtalyan ilişkilerinin siyasi, ekonomik, sosyal ve kültürel boyutlarına ışık tuttuğunu ifade etti. Tarihi ve kültürel mirasın bilimsel yöntemlerle araştırılarak gelecek nesillere aktarılmasının TÜBA’nın temel sorumlulukları arasında olduğunu söyledi.

Akademik ve Bilimsel İş Birliği

Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasında akademik ve bilimsel iş birliklerinin geliştirilmesine özel önem verdi. Roma’da katıldığı, Avrupa Birliği tarafından finanse edilen Water4All projesini ve atık suyun geri kazanımı ile uzun vadeli etkilerine yönelik araştırmaları anlattı. İtalyan ortaklarla yeni proje önerileri sunduklarını belirten Koyuncu, üniversiteler, bilim akademileri ve araştırma merkezleri arasındaki ortak çalışmaların artırılmasının önemini vurguladı.

TÜBA’nın İtalya’daki Accademia Nazionale dei Lincei ile ilişkilerine ve Science-20 toplantılarındaki ortak çalışmalara değinen Koyuncu, iki ülkenin bilim akademileri arasında imzalanan mutabakat muhtırasını değerli bulduğunu söyledi. Bilim diplomasisinin ülkeler arasındaki ilişkileri güçlendirmede temel araçlardan biri olduğunu belirten Koyuncu, iklim değişikliği, su kaynaklarının korunması, enerji güvenliği, sürdürülebilir üretim, dijital dönüşüm ve yapay zekâ gibi küresel sorunların çözümünde uluslararası bilimsel iş birliklerinin belirleyici olacağını ifade etti.

Bu çerçevede, TÜBA’nın ev sahipliğinde 19-20 Mart 2027 tarihlerinde İstanbul’da düzenlenmesi planlanan Dünya Bilim Forumu’na (WSF) değinen Koyuncu, Türkiye ile İtalya arasındaki akademik ilişkilerin bu tür uluslararası platformlarda ortak katkılara dönüşmesini umduğunu dile getirdi.

Oturumlarda Ele Alınan Konular

Açılış konuşmalarının ardından Gaetano Sabatini (İtalyan Modern ve Çağdaş Tarih Enstitüsü), modern dönemde Osmanlı kapitülasyonlarını ticaret alanında ele aldı. Roma Tre Üniversitesi’nden Giampaolo Conte, 19. yüzyılın ikinci yarısında İtalya ile Osmanlı İmparatorluğu arasındaki ticari ve finansal ilişkileri anlattı. Orta Doğu Teknik Üniversitesi’nden Ebru Boyar, geç Osmanlı İstanbul’unda Guillaume de Bondini ve La Turchia / La Turquie gazetesi üzerine sunum yaptı. Perugia Yabancılar Üniversitesi’nden Alessandro Albanese Ginammi, İtalya-Türkiye ticari ilişkilerini ve 1963 Avrupa Ekonomik Topluluğu Ortaklık Anlaşması’nı değerlendirdi. Bruges’teki Birleşmiş Milletler Üniversitesi Bölgesel Entegrasyon Çalışmaları Merkezi’nden Lelio Lapadre ise Avrupa Birliği’nin dış ilişkileri bağlamında Türkiye-İtalya ticari ilişkilerinin mevcut durumunu ve geleceğine dair görüşlerini paylaştı. Programın kapanış konuşmasını Gaetano Sabatini yaptı.